Ở vùng biển Việt Nam có một loài cá cực kỳ đặc biệt, không chỉ được xem là hàng hiếm mà còn nằm trong danh sách những loài cá đắt đỏ bậc nhất thế giới. Đó chính là cá sủ vàng - loài cá không phải ai cũng từng nhìn thấy, nhưng lại được giới nhà giàu đặc biệt săn đón.

Cá quý hiếm, giá trị kinh tế "khủng"

Cá sủ vàng, tên khoa học Otolithoides biauritus, thường sinh sống ở khu vực Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, bao gồm các quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia, Ấn Độ và Sri Lanka. Tại Việt Nam, loài cá này từng xuất hiện từ miền Bắc đến miền Nam nhưng hiện nay số lượng đã suy giảm đáng kể, trở nên vô cùng hiếm gặp.

Cá có màu vàng óng ánh đặc trưng, phần vây lưng dài, miệng nhọn và thân hình cường tráng. Mặt dưới thân có ánh trắng bạc, phớt hồng nhẹ, trong khi đầu và sống lưng lại mang sắc xám xanh đặc trưng. Khi trưởng thành, mỗi con có thể nặng từ 100 đến hơn 130kg.

Vì độ quý hiếm, giá trị kinh tế của cá sủ vàng không ngừng tăng vọt theo thời gian. Những năm 2000, cá sủ vàng đã được định giá khoảng 5-7 triệu đồng/kg. Đến năm 2007, mức giá đã vọt lên 15-20 triệu đồng/kg. Hiện nay, một con cá trưởng thành có thể được trả giá tới cả tỷ đồng, tùy theo kích cỡ và độ hiếm của nó.

Trong bụng chứa "báu vật"

Điểm khiến loài cá này càng trở nên đắt đỏ chính là bóng cá sủ vàng - bộ phận được ví như "vàng mềm" trong giới hải sản cao cấp. Bóng cá (hay bong bóng cá) không chỉ là nguyên liệu chế biến món ăn, mà còn có giá trị y học và thương mại vô cùng lớn.

Từng có trường hợp tại Trung Quốc, một ngư dân phát hiện ra hai chiếc bóng cá sủ vàng đã phơi khô và… quên trong suốt 38 năm. Khi tìm lại, bóng cá vẫn không hề hư hỏng, chuyển sang màu vàng hổ phách đẹp mắt, không mốc, không mùi. Câu chuyện sau đó gây sốt khi có người trả giá tới 1,7 tỷ đồng chỉ để mua lại cặp bóng cá này.

Lý do khiến bóng cá sủ vàng được săn lùng đến vậy là vì hàm lượng dinh dưỡng cao: giàu protein, selen, vitamin B, kẽm, kali và đặc biệt là omega-3. Nó được cho là giúp cải thiện thị lực, hỗ trợ sinh lý, chống lão hóa và tăng cường hệ miễn dịch. Ngoài ra, bóng cá sủ vàng còn được ứng dụng trong y học hiện đại để làm chỉ khâu tự tiêu trong phẫu thuật - loại chỉ không gây viêm và dễ phân hủy sinh học.

Trên thị trường quốc tế, 1kg bóng cá tươi có thể đạt mức giá từ 45.000 - 55.000 USD (khoảng 1 - 1,3 tỷ đồng). Thậm chí, với cá lớn 40-50kg, bóng có thể đạt trọng lượng 1kg - tức là riêng bộ phận này đã có giá ngang ngửa cả căn hộ nhỏ ở Việt Nam.

Thịt ngon, giá trị dinh dưỡng cao

Không chỉ bóng cá mà phần thịt cá sủ vàng cũng được đánh giá cao về dinh dưỡng và độ ngon. Thịt cá trắng, thơm, mềm và ngọt tự nhiên, chứa nhiều chất tốt cho gan, thận và rất phù hợp với phụ nữ mang thai hoặc người mới ốm dậy.

Tại Trung Quốc, các món ăn chế biến từ cá sủ vàng được liệt kê trong top 10 món ăn đắt đỏ và được yêu thích nhất. Từ cá hấp, nấu súp cho đến om gia vị, cá sủ vàng khi kết hợp cùng rau củ, thuốc bắc hoặc nấm quý đều trở thành món ăn sang trọng, bổ dưỡng.

Ngoài ra, vảy cá sủ vàng cũng được sử dụng để chế tạo miếng gảy đàn (pick guitar), nhờ độ cứng và đàn hồi tốt, thường được xuất khẩu sang Nhật Bản hoặc châu Âu.

Loài cá cần được bảo vệ

Dù mang giá trị kinh tế khổng lồ, cá sủ vàng hiện đang đối mặt nguy cơ biến mất. Việc đánh bắt quá mức và nhu cầu thị trường tăng cao khiến số lượng loài ngày càng giảm sút. Một số nước như Malaysia đã lập trung tâm nghiên cứu để bảo tồn giống loài này, tuy nhiên việc nuôi sinh sản cá sủ vàng là cực kỳ khó khăn và tốn kém.

Chuyên gia cho rằng, thay vì chạy theo tâm lý "ăn hàng độc", cần nâng cao nhận thức cộng đồng và kiểm soát hoạt động khai thác để bảo vệ nguồn gen quý hiếm. Cá sủ vàng không chỉ là "lộc trời" mà còn là một phần quan trọng của hệ sinh thái biển Việt Nam - nếu mất đi sẽ là một tổn thất lớn.