Từ loài vật đáng sợ đến "vàng nâu" cho nhà nông

Dơi là loài động vật có vú duy nhất biết bay, sở hữu vẻ ngoài khá đáng sợ với hình dáng giống chuột nhưng lại có đôi cánh màng mỏng chằng chịt gân máu. Chúng có lối sống ngược đời: ban ngày ngủ treo ngược mình ở những nơi yên tĩnh, tối tăm như hang đá, mái nhà, còn ban đêm mới rời tổ đi săn côn trùng, muỗi, sâu bọ hoặc ăn trái cây chín.

Tuy nhiên, bên cạnh vẻ ngoài đặc biệt, các nhà khoa học đã chỉ ra rằng phân dơi chứa hàm lượng lớn kali nitrat, một hợp chất chủ lực trong nhiều loại phân bón nông nghiệp. Nhận thấy tiềm năng từ thứ tưởng chừng vô giá trị này, nhiều hộ nông dân ở miền Tây đã triển khai mô hình nuôi dơi lấy phân, mở ra hướng đi kinh tế mới.

Giá trị của phân dơi nằm ở thành phần dinh dưỡng cân đối, giàu đạm, lân, kali cùng vi lượng, đặc biệt thích hợp cho cây ăn trái và rau màu

Do dơi ưa nơi rậm rạp, có nhiều thức ăn tự nhiên, các vườn nhãn, xoài, sầu riêng… trở thành địa điểm lý tưởng để chúng trú ngụ. Khi đã quen chỗ, dơi sẽ tụ về theo đàn, để lại nguồn phân giàu dinh dưỡng được người nuôi thu gom, phơi khô và bán cho các nhà vườn hoặc thương lái.

Bí quyết dụ dơi về chuồng và thu lợi nhuận "khủng"

Ông Nguyễn Văn Tha (ngụ Tây Ninh), một lão nông với 25 năm kinh nghiệm, là một trong những người tiên phong với mô hình này. Nhận thấy chưa ai ở địa phương thực hiện, ông quyết định đầu tư chuồng trại để thử nghiệm. Ban đầu, việc dụ dơi về là một thử thách lớn.

“Đặc tính của dơi ngoài thiên nhiên rất nhát, không chịu vào chuồng”, ông Tha kể. Ông đã phải thử nhiều cách, thậm chí đem lá thốt nốt cũ từ các chuồng dơi khác về treo trong chuồng mình để tạo mùi quen thuộc. Sau vài lần nhọc công, đàn dơi mới chịu vào ở.

Theo ông, tháng 4 hằng năm là mùa dơi sinh sản, đàn dơi ngày càng đông và cho lượng phân ngày càng nhiều. Phân dơi từ chuồng nuôi được gia đình ông dùng để bón cho rẫy mì và vườn cây ăn trái, mang lại hiệu quả vượt trội.

“Phân dơi bón cho cây mì, đến ba năm sau, đất vẫn còn tốt. Không chỉ cây mì tốt mà củ mì cũng đạt chất lượng. Bón loại phân này cho vườn cây thì trái nào cũng ngon, màu sắc đẹp, để lâu ngày không bị thối rữa”, ông Tha tâm sự với báo chí.

Để giữ chân đàn dơi, người nuôi cần nắm vững tập tính của chúng. Chuồng phải được dựng ở nơi yên tĩnh, khuất gió, cao ráo và thoáng mát. Vị trí lý tưởng là ven kênh mương để dơi dễ tiếp cận nguồn nước. Đặc biệt, chuồng làm bằng lá thốt nốt phải được vệ sinh khoảng một tuần một lần vào ban đêm, khi dơi đã bay đi kiếm ăn, để tránh làm chúng hoảng sợ bỏ đi.

Anh Lộc Hữu Nghĩa (ngụ tỉnh An Giang) cũng là một điển hình thành công. Với chi phí đầu tư một chuồng dơi khoảng 12 triệu đồng, đến nay gia đình anh đã sở hữu 21 chuồng. Anh Nghĩa cho biết, việc xây chuồng cũng phải tuân thủ nguyên tắc, từ việc chọn những lá thốt nốt nguyên vẹn đến việc thay lá bị mục, gãy để tránh làm dơi bị thương. Để tiện thu hoạch và tránh mưa làm trôi phân, anh căng lưới hứng bên dưới mỗi chuồng.

Phân dơi được đánh giá là loại phân hữu cơ hiệu quả, đầu ra luôn ổn định. Thương lái từ khắp các tỉnh An Giang, Đồng Tháp tìm đến tận nơi để thu mua sản phẩm của gia đình anh Nghĩa. Anh tính toán, mỗi chuồng cho từ 5 đến 6kg phân/ngày. Với giá bán 60.000 - 65.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mỗi năm anh lãi khoảng 150 triệu đồng.

Không cần chăm sóc cầu kỳ, không tốn chi phí thức ăn, mô hình nuôi dơi lấy phân không chỉ giúp cải tạo đất, nâng cao chất lượng nông sản mà còn mở ra một hướng đi mới cho nền nông nghiệp thân thiện với môi trường. Nhờ sự nhạy bén, nhiều hộ nông dân đã biến thứ tưởng chừng bỏ đi thành “vàng nâu”, mang lại nguồn thu nhập bền vững.